വാനില പൂക്കളുടെ പ്രത്യേക ഘടന കാരണം അവയിൽ സ്വാഭാവികമായി പരാഗണം നടക്കില്ല. അതിനാൽ കർഷകർ കൈകൾ കൊണ്ട് കൃത്രിമ പരാഗണം (Hand Pollination) ചെയ്യേണ്ടത് നിർബന്ധമാണ്.

• സമയം: രാവിലെ 6 മണിക്കും ഉച്ചയ്ക്ക് 1 മണിക്കും ഇടയിലുള്ള സമയത്താണ് പരാഗണം നടത്താൻ ഏറ്റവും അനുയോജ്യം.
• ശരിയായ രീതിയിൽ ചെയ്താൽ 80-85% പൂക്കളിലും കായ് പിടിക്കും.
• വിജയിച്ചോ എന്നറിയാൻ: പരാഗണം കഴിഞ്ഞ് 4 ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷവും പൂവിന്റെ ഇതളുകൾ (Calyx and stigma) കൊഴിഞ്ഞുപോകാതെ നിൽക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ പരാഗണം വിജയകരമായി എന്ന് മനസ്സിലാക്കാം.

പരാഗണം കഴിഞ്ഞ് 9 മുതൽ 11 മാസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ വാനില ബീൻസ് വിളവെടുപ്പിന് പാകമാകും. കടും പച്ച നിറത്തിലുള്ള ബീൻസിന്റെ അറ്റം ഇളം മഞ്ഞ നിറമാകാൻ തുടങ്ങുമ്പോഴാണ് വിളവെടുക്കേണ്ടത്. ചെടിയിൽ കിടന്ന് അധികം പഴുക്കാൻ അനുവദിച്ചാൽ ബീൻസ് പൊട്ടിപ്പോകാൻ സാധ്യതയുണ്ട്.

ശ്രദ്ധിക്കുക: വിളവെടുക്കുന്ന സമയത്ത് പച്ച വാനിലയ്ക്ക് യാതൊരുവിധ സുഗന്ധവും ഉണ്ടാകില്ല. ‘ക്യൂറിങ്’ എന്ന പ്രക്രിയയിലൂടെയാണ് ഇതിന് സുഗന്ധം ലഭിക്കുന്നത്.

വാനിലയിലെ എൻസൈമുകളുടെ പ്രവർത്തനഫലമായി ‘വാനിലിൻ’ (Vanillin) ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന പ്രക്രിയയാണിത്. വിളവെടുത്ത് 2-3 ദിവസങ്ങൾക്ക് ശേഷമാണ് ഇത് ചെയ്യേണ്ടത്. ഇതിന് 4 പ്രധാന ഘട്ടങ്ങളുണ്ട്:

• 1. ചൂടുവെള്ളത്തിൽ മുക്കൽ: 63 മുതൽ 65°C വരെ ചൂടുള്ള വെള്ളത്തിൽ വാനില ബീൻസ് 3 മിനിറ്റ് നേരം മുക്കിവെക്കുക. ഇതോടെ കോശങ്ങളുടെ പ്രവർത്തനം നിലയ്ക്കും.
• 2. വിയർപ്പിക്കൽ (Sweating): വെള്ളത്തിൽ നിന്നെടുത്ത ഉടനെ കമ്പിളി പുതപ്പുകളിൽ പൊതിഞ്ഞ് മരപ്പെട്ടികളിൽ ചൂടോടെ സൂക്ഷിക്കുക.
• 3. വെയിലിലുണക്കൽ: പിറ്റേദിവസം പുതപ്പോടുകൂടി വെയിലത്ത് വിരിച്ച് 3-4 മണിക്കൂർ ഉണക്കുക. പിന്നീട് ചൂട് നഷ്ടപ്പെടാതെ വീണ്ടും ചുരുട്ടി വെക്കുക. ഇത് 6 മുതൽ 8 ദിവസം വരെ തുടരണം. ഈ സമയത്തിനുള്ളിൽ ബീൻസിന്റെ ഭാരം കുറയുകയും, ഒടിക്കാതെ തന്നെ വിരലിൽ ചുറ്റാൻ കഴിയുന്നത്ര മൃദുവാകുകയും ചെയ്യും.
• 4. തണലിലുണക്കൽ (Slow drying): ഇതിനുശേഷം 2 മുതൽ 3 മാസം വരെ തണലിലിട്ട് പതുക്കെ ഉണക്കിയെടുക്കണം.

നന്നായി ഉണങ്ങിയ വാനില ബീൻസ് തടിപ്പെട്ടികളിലോ, പാരഫിൻ പേപ്പർ വിരിച്ച ഇരുമ്പ് പെട്ടികളിലോ സൂക്ഷിക്കാം. ഈ സമയത്ത് സുഗന്ധം പൂർണ്ണമായിട്ടുണ്ടാകും. ശരിയായ രീതിയിൽ ക്യൂറിങ് ചെയ്ത വാനിലയിൽ ഏകദേശം 2.5% വാനിലിൻ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടാകും.